كوه مورگان گويند و مورگان دهكده‌ايست به نزديكى اين كوه و كوه ما بين دهكدهء مورگان و دهكدهء ديگرى از توابع نيشابور بنام هفدره يعنى هفت در قرار دارد و اين آغاز ولايت خراسان است ، زيرا قومس ولايت جداست ميان رى و خراسان و شهرهاى آن بسطام و سمنان و دامغان است . و كوه بزرگ ديگرى دارد كه ما بين قومس و طبرستان است و آن را قارن گويند و هم از نقاط زلزله خيز كه ديده‌ايم شهر آمل است كه كوه بزرگ دماوند بر آن مشرف است - و گويند كه بلندترين كوه جهان است - و بسيارى شهرهاى طبرستان و شهرهاى ديگر . اما بزرگتر و طولانىتر از اين زلزله نديده‌ام ، زيرا چنان بود كه زير زمين چيزى بزرگ ميگذشت و بدان مىخورد و آن را ميلرزانيد و گوئى از زمين بزرگتر بود و گوئى از آن جدا بود و در فضا غرشى عظيم داشت . به حمد الله همه سالم ماندند و ويرانى كم بود . در ولايت كش و نسف سمرقند از زلزله‌هاى مكرر كه از حدود چين آغاز شده و بولايت فرغانه پيوسته بود املاك و دهكده‌ها و آبادىهاى بسيار فرورفته بود و در اين ولايت مردم بسيار تباه شد و بعضى جاها زمين باتلاق شده بود با آبهاى سياه بدبو ، و بعضى ديگر در دامن كوههاى بلند از فرط بهم ريختگى چون خاكستر مينمود و اين در خراسان و غيره معروف است . و ما آنچه را كه پيروان شريعت و ديگران دربارهء حدوث زلزله و پيدايش خسوف گفته‌اند در كتابهاى سابق خويش آورده‌ايم . اكنون كه هفت اقليم را با آنچه دربارهء طول و عرض آن گفته‌اند با وصف فضيلت اقليم چهارم و مسائل متعلق بدان بگفتيم از درياها و شمار و مساحت و ديگر اخبار آن سخن ميكنيم .